id=”c2i8d1″
Beşeri Etkenler Nelerdir? Yaşamın İçindeki Komik Etkiler
İzmir’de yaşıyorum. Gündüzleri ofise gitmek, akşamları arkadaşlarla bir kafede buluşmak, her gün birbirinden komik olaylara tanık oluyorum. Sonra bir gün aklıma geldi: “Ya, Beşeri etkenler nelerdir ki?!” Şimdi bu yazıyı yazarken, düşündüm de; aslında bir sürü şey var. Ya da belki öyle sanıyorum? Bilemiyorum, belki de yazarken daha netleşir. Neyse, gelin birlikte bakalım. Ama önce biraz mizah, çünkü kimse yoğun bir konuya hemen dalmak istemez. 😊
Beşeri Etkenler Nedir? Özetle: İnsan ve İnsanlık!
Beşeri etkenler, yani insanın çevresi ve toplumuyla etkileşimi, aslında oldukça derin bir kavram. Ama ben, kişisel olarak bu “derin” konuları biraz yüzeysel ele almayı tercih ederim. Çünkü, beşeri etkenler deyince, aklıma gelen ilk şey şudur: “İnsanların birbirine etkisi.” Şimdi, siz de böyle düşünmeyin. Tabii ki bu kadar yüzeysel bakmak yanlış olurdu ama, sıkıldınız mı? Hadi gelin, biraz daha açalım.
Beşeri etkenler, toplumda insanların birbiriyle nasıl etkileşime girdiğini, bu etkileşimlerin sosyal yapıyı nasıl şekillendirdiğini anlatır. Mesela İzmir’de, Kordon’da bir akşam gezintisinde, herkesin birbirine selam verişi, hatta bazen sokak köpeklerinin bile “tamam, ben de varım” diyerek etkileşimde bulunduğu o atmosfer, bir beşeri etkenin sosyal hayattaki yerini gösteriyor. Sosyal yapıyı etkileyen beşeri etkenler arasında kültür, aile yapısı, din, eğitim, gelenekler ve daha birçok faktör vardır.
Sosyal Etkileşim ve Beşeri Etkenler: Sokak Sohbetlerinden Dersler
Bir arkadaşım var, diyelim adı Caner. Kendisi, hayatı boyunca sürekli yeni yerler keşfetmeye çalışan, dünyayı gezmiş bir insan. Bir gün bana dedi ki: “Ya, her yere gitmek bir şey değil, asıl mesele orada insanlarla tanışabilmek. Mesela, Amsterdam’da ne kadar müze gördüm, bilmiyorum ama otobüs durağındaki çılgın kadının laf sokmaları muazzamdı.” Düşündüm, bu ne kadar doğru! Bir insanın hayatını şekillendiren sadece çevresi değil, o çevreyle kurduğu etkileşimler, yani beşeri etkenlerdir. Bu etkileşimler o kadar güçlüdür ki, bazen seni “o an”ın içine çekebilir. Bir anda kendini sokakta yürürken, yaşlı bir kadının evine girmesini engellemeye çalışan polislerle tartışırken bulabilirsin. Tabii, burada tek başıma değilim, Caner’le birlikteyim ve ne olursa olsun gülmemek mümkün değil. ☺️
Günümüzde insanlar çevresiyle her zamankinden daha fazla etkileşime giriyor. Bir yere gitmek için GPS kullandığınızda, her bir yönü ve yöneticisini “beşeri etkenler” arasında kabul edebiliriz. O an Google Maps’i seviyorum, çünkü “yanlış yön” vermek bir beşeri etkenin en komik halini gösteriyor: “Hayatında bir gün doğru yolda olduğunda gerçekten şaşırabilirsin.” Ya da işyerinde, kahve makinesinin önünde bir dakika daha beklemek, sosyalleşme adına önemli bir “etkileşim alanı” olabilir.
Beşeri Etkenlerin Kişisel Hayata Etkisi: Sen, Ben, Biz
Şimdi biraz kendimi de anlatsam fena olmaz! Çünkü hayatımda o kadar çok beşeri etken var ki, hepsini yazmaya kalksam bu yazı bir roman olurdu. Bir gün iş çıkışı, bir kafeye oturdum. Yalnızdım, ama bir şekilde yanımda biriyle oturmuşum gibi bir his vardı. O kadar kafam karıştı ki, sonunda bir şeyler yapmam gerektiğini fark ettim. Yanımdaki adamın telefonu çaldı, “Baba, akşam yemeği için ne alalım?” diye sordu. Hemen kafamda bir senaryo üretmeye başladım. “Baba dedikçe biz kime hitap ediyoruz, biz kimin çocuklarıyız?” Sonra fark ettim ki, aslında dünyada herkesin hayatı bu kadar mikro düzeyde birbirine bağlı. İki dakika önce sokakta yürürken selam verdiğim bir insana, şimdi bir kafe masasında rastlayabiliyorum. Bunu yaşamak ve görmek, bir beşeri etkenin sosyal ağlar üzerindeki etkisini anlamak demektir.
Bazı insanlar, yerleşik toplumsal normlara göre hayatlarını şekillendirirken, bazıları da tüm bu kurallara karşı çıkarak farklı bir yol çizmeye çalışıyor. “Bunlar ne ya, benim yaşam tarzım bana ait” diyen bir arkadaşım var, kendisi bana göre çok güzel bir “beşeri etken” örneği. Çünkü tam olarak da kendine ait olan yaşamı, başkalarının yaşamıyla birleştiriyor. Herkesin bir diğerine nasıl baktığı, toplumsal yapıyı nasıl oluşturduğunun bir göstergesidir. İnsanlar, yaşadıkları çevreyi, o çevredeki diğer insanları etkileyerek kendi kimliklerini yaratırlar.
Beşeri Etkenler ve Kültür: Neler Konuşuluyor?
Bir başka dikkat edilmesi gereken nokta ise kültür. Kültür, her yerde farklı şekillerde karşımıza çıkar. İzmir’deki kafe ortamları, sosyal etkileşimin ne kadar keyifli olabileceğini her zaman gösteriyor. Birbirini tanımayan iki insan, kültürel bir bağlamda buluştuğunda neler yaşanır? Aha! Örneğin, bir arkadaşım (yine bir Caner) bir kafede karşılaştığı biriyle muhabbet ederken, arkadaşının takıldığı şehre dair “o şehirde yaşayan insanlar soğuk olur” gibi bir laf etti. O kadar komikti ki! Ama bu, aslında kültürel bir bakış açısının ne kadar güçlü bir etken olduğunu gösteriyor. Kültür, insanların birbirine bakışını, sosyal etkileşimlerini şekillendirir. O yüzden, birinin kültürel bağlamını anlamadan yazılan biyografi ya da analizler eksik kalabilir. Eğer birinin hayatını yazmak istiyorsanız, beşeri etkenler arasında kültürün etkisini de hesaba katmalısınız.
Sonuç: Beşeri Etkenler, Bizi Anlamamızı Sağlar
Sonuç olarak, beşeri etkenler, hayatımızda o kadar belirleyici bir rol oynar ki, gündelik hayatın en sıradan anlarında bile karşımıza çıkar. Toplum, kültür, aile ve kişisel etkileşimler; hepsi beşeri etkenlerin bir parçasıdır. İzmir gibi kozmopolit bir şehirde bu etkileşimlerin ne kadar renkli olduğunu her gün görüyoruz. Birbirimize selam verirken, bazen bir çay içmeye davet ederken, bazen de sokakta rastladığımızda aniden sohbet ederken hayatın ne kadar birbirine bağlı olduğunu fark ediyoruz. Ve işte bu beşeri etkenlerin her biri, sosyal yaşamımızı inşa ederken birer yapı taşı gibi oluyor.